សិក្សាអំពីប្រវតិ្តសាស្ត្រចិន សម័យអធិរាជចិន (ភាគទី៤)

0
684

កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុនកន្លងទៅនោះ យើងបានសិក្សាអំពីប្រទេសចិនជាច្រើនមកហើយ ទាំងការដឹកនាំភូមិសាស្ត្រ និងការរស់នៅរបស់ជនជាតិចិន។ ប៉ុន្តែក្នុងវេលាថ្ងៃនេះដែរ គេហទំព័រ Monovichea.com បានលើកយកអំពីសម័យអធិរាជផ្សេងៗរបស់ចិនវិញម្តង។

អធិរាជឈិង

រាជវង្សឈិន (២២១-២០៦ ម.ស.)

ប្រវត្តិវិទូជាច្រើនសំដៅលើសម័យរាជវង្សឈិនមកដល់ចុងសម័យរាជវង្សឈិងជាសម័យអធិរាជចិន។ ទោះបីជារជ្ជការបង្រួបបង្រួមនៃអធិរាជឈិនបន្តបានរយៈពេល១២ឆ្នាំក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គបានរៀបចំពង្រាបផ្នែកដ៏ធំនូវអ្វីៗ ដែលបង្កបង្កើតជាចំណុចស្នូលទឹកដីកំណើតនៃជនជាតិហានចិនហើយ និងបង្រួបបង្រួមពួកគេក្រោមរដ្ឋបាលកណ្ដាលប្រកាន់ច្បាប់ដ៏តឹងរឹង ដែលតាំងនៅសៀនយ៉ាង(Xianyang)(ក្បែរៗស៊ីអាន[Xi’an] ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ) ។ លទ្ធិច្បាប់និយមដែលដឹកនាំ ដោយឈិនបានសង្កត់ធ្ងន់នូវការប្រកាន់ខ្ជាប់ខ្ជួន លើច្បាប់វិន័យហើយ និងអំណាចផ្ដាច់ការនៃព្រះចៅអធិរាជ។ ទស្សនៈមួយនេះក្រោយមកជះឥទ្ធិពល ដល់ការពង្រីកចក្រភពតាមបែបកងទ័ពបង្ហាញការមិនដំណើរការ ក្នុងការគ្រប់គ្រងចក្រភពដោយសន្តិភាពបានទេ។ ព្រះចៅអធិរាជឈិនជាធិបតី លើការបង្ក្រាបការប្រឆាំងខាងនយោបាយយ៉ាងឃោរឃៅរួមមានព្រឹត្តិការណ៍មួយ ដែលគេដឹងថាជាការដុតបំផ្លាញសៀវភៅនិងការកប់អ្នកប្រាជ្ញទាំងរស់។ នេះអាចនឹងជាកម្លាំងរុញច្រាន ពីក្រោយការស្រោចស្រង់របស់ហានក្រោយមកទៀត ដោយបញ្ចូលសាលាគំរូនៃការអភិបាលកិច្ចបន្ថែមទៀត ។

មហាកំពែងចិន

រាជវង្សឈិន ល្បីល្បាញដោយសារការសាងសង់មហាកំផែងចិន ដែលត្រូវបានអះអាងបញ្ជាក់និងធ្វើបន្ថែមឲកាន់តែប្រសើរឡើងកំឡុងពេលរាជវង្សមិង។ ការរួមចំណែកដ៏សំខាន់ផ្សេងៗ នៃឈិនរួមមានគំនិតនៃរដ្ឋបាលកណ្ដាល ការបង្រួបបង្រួមច្បា់ប់វិន័យ ការអភិវឌ្ឍភាសាសរសេរ​ប្រព័ន្ធរង្វាស់រង្វាល់និងរូបិយវត្ថុចិន គឺជាកង្វល់បន្ទាប់ពីសម័យនិទាឃរដូវនិងសរទរដូវនិងសម័យប្រទេសកើតសង្គ្រាម។ បន្ថែមអ្វីមួយដែលសំខាន់ដូចជាល្វែង នៃភ្លៅរទេះសំរាប់រទេះត្រូវបានបង្កើតដូចគ្នាដើម្បីបញ្ជាក់ថាប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មរស់រវើកទូទាំងចក្រភព។

ទាហានដីស្ដេច ឈិន ស៊ឺ

រាជវង្សហាន (២០២ ម.គ–២២០គ.ស)

សម័យ រាជវង្សហាន (២០២ម.គ ដល់ ២២០គ.ស) លេចធ្លោឡើងក្នុងឆ្នាំ២០៦ម.គ។ ស្ថាបនិកលាវប៉ាង បានប្រកាសខ្លួនជាអធិរាជចិននៅឆ្នាំ២០២ម.គ។ វាគឺរាជវង្សដំបូងគេប្រកាន់យកទស្សនវិជ្ជានៃលទ្ធិខុងជឺ ដែលប្រែក្លាយជាបាតគ្រឹះ នៃមនោគមវិជ្ជាគ្រប់រជ្ជកាលទាំងអស់រហូតដល់ចុងនៃសម័យអធិរាជប្រទេសចិន។ ស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់រាជវង្សហាន ប្រទេសចិនត្រូវបានធ្វើឱ្យមានការរីកចម្រើនដ៏ខ្លាំងក្លានៅក្នុងវិស័យជាច្រើនទាំងចំពោះសិល្បៈនិងវិទ្យាសាស្ត្រ។ អធិរាជអ៊ូ បានពង្រឹងនិងពង្រីកចក្រភពចិនដោយរុញច្រានពួកសួងនូ (ដែលដូចគ្នាជាមួយពួកហាន់) ទៅកាន់មហាវាលស្មៅនៃម៉ុងហ្គោលខាងក្នុងនាបច្ចុប្បន្ននេះ ដែលផ្ដាច់ពួកគេចេញពីតំបន់កានស៊ូនីងសៀនិងឈិងហាយនាពេលឥឡូវ។ នេះអាចជាការបើកទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មលើកដំបូងរវាងចិន និងពួកបស្ចឹមប្រទេសតាមរយះផ្លូវសូត្រ។ មេទ័ពរាជវង្សហាន ប៉ាន ឆាវ បានពង្រីកការលុកលុយកាត់តាមប៉ាមៀឆ្ពោះទៅកាន់មាត់សមុទ្រកាសព្យែន ។ ជាលើកដំបូងហើយនៃស្ថានទូតរ៉ូម៉ាំងជាច្រើនដាក់នៅប្រទេសចិន ដែលត្រូវបានកត់ត្រាពីប្រភពចិនបានតាមរយះផ្លូវសមុទ្រនៅឆ្នាំ១៦៦គ.ស និងលើកទីពីរក្នុងឆ្នាំ២៨៤ គ.ស។

ចង្កៀងប្រេង រាជវង្សហាន ចំលុះមួយដូចភីលៀង លុតជង្គង់ស.វ.២ម.គ

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដីដែលបានប្រគល់ឲក្រុមគ្រួសារឥស្សរជនបានកាត់បន្ថយពន្ធដីបន្តិចម្ដងៗ។ ក្នុង៩ឆ្នាំ គ.ស. អ្នកជ្រែករាជ្យ វ៉ាង ម៉ាង បានបង្កើតឡើងនៅ រាជវង្សស៊ិន (ថ្មី) ដែលមានរយះកាលខ្លីមួយ ហើយបានចាប់ផ្ដើមធ្វើកម្មវិធីដីដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់និងកំណែទំរង់សេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗ ក៏ប៉ុន្តែកម្មវិធីទាំងនេះមិនដែលត្រូវបានគាំទ្រដោយគ្រួសារម្ចាស់ដីទេ ពីព្រោះតែវាបានអនុគ្រោះដល់ពួកកសិករ។ អស្ថេរភាពបាននាំមកនូវភាពចលាចលនិងការបះបោរនៅពេលនោះ។

រឿងសាកុក (នគរ៣) ដែលបានសម្តែងកាលពីឆ្នាំ២០១០

អធិរាជគ័ងអ៊ូ បានធ្វើឲ្យមានរាជវង្សហានដូចមុនវិញ ជាមួយនឹងការគាំទ្រនៃគ្រួសារអ្នកជំនួញនិងម្ចាស់ដីនៅឡកយ៉ាង(Luoyang)ខាងកើតនៃស៊ីអាន(Xi’an) ។ សម័យថ្មីនេះត្រូវបានឲឈ្មោះថារាជវង្សហានខាងកើត ។ អំណាចហានបានធ្លាក់ចុះម្ដងទៀតចំណោមការចង់ដណ្ដើមទឹកដីគ្នា ការឈ្លានពាននិងការប្រឆាំងគ្នារវាងបក្សពួកព្រះមហាក្សត្រយានីនិងពួកមហាតលិកការបះបោរពួកឈ្នួតលឿង (កន្លែងលឿង) បានបែកធ្លាយនៅឆ្នាំ១៨៤គ.ស ជាការនាំទៅដល់សម័យមួយនៃពួកស្ដេចត្រាញ់ (សម័យនគរបី ឬសាមកុក)។ ជាលទ្ធផលនៃការជ្រួលច្របល់ រដ្ឋបីបានព្យាយាមទាញយកផលប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនលើលលប់ នៅក្នុងសម័យនគរបី ។ សម័យកាលនេះត្រូវបានគេនិពន្ធជាប្រលោមលោកដ៏អស្ចារ្យ ក្នុងស្នាដៃជាច្រើនដូចជារឿងប្រលោមលោកនៃនគរទាំងបី

ស្តេចត្រាញ់ទាំង៣

សម័យវ៉ីនិងជិន (២៦៥-៤២០គ.ស)

បន្ទាប់ពីឆាវ ឆាវ បានបង្រួបបង្រួមភាគខាងជើងនៅឆ្នាំ២០៨ គ.ស។ កូនប្រុសរបស់គេបានប្រកាសឡើងនៅរាជវង្សវ៉ី (ឆាវភី) នៅឆ្នាំ២២០។ ភ្លាមនោះដែរ សត្រូវរបស់វ៉ីទាំងពីរ ស្ឈូ (លាវបុី) និងអ៊ូ(ស៊ុនឈាន) បានប្រកាសឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួន ដែលនាំឲ្យប្រទេសចិនឈានចូលដល់សម័យនគរបី ។ សម័យនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងឲឃើញលក្ខណៈនៃការបំបែកទៅជារដ្ឋបន្តិចម្ដងៗ ដែលធ្លាប់មានក្នុងរាជវង្សឈិននិងហាន ហើយនិងការបង្កើនអំនាចនៃមហាវង្សត្រកូលជាច្រើន ។ ទោះបីជានគរទាំងបីត្រូវបានបង្រួបបង្រួមដោយរាជវង្សជិនក្នុងឆ្នាំ២៨០ក៏ដោយ ក៏រចនាសម្ព័ន្ធនេះនៅតែមានជាសារវន្តដដែលរហូតដល់ការបះបោរ អ៊ូហ៊ូ ។

To Be Continue…

សូមរង់ចាំអានអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបន្តទៀតពីគេហទំព័រយើងខ្ញុំ !

រៀបចំនិងកែសម្រួល៖ មនោ វិជ្ជា ប្រភពដោយ៖ វីគីភីឌា

ឆ្លើយ​តប​

Please enter your comment!
Please enter your name here