មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី ជាអ្នក​សាង​កុសល​នៃ​ទឹកដី​ជម្ពូទ្វីប

0
181

ចណ្ឌ គ​ន្ធី ឬ មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី (Mohandas Karamchand Gandhi) ជា​មេដឹកនាំ​ដ៏​សំខាន់​របស់​ឥណ្ឌា ក្នុង​ការ​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​ឱ្យ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​បាន​រួច​ផុត​ពី​អាណានិគម​របស់​អង់គ្លេស​ដោយ​ប្រើ​វិធី​«​អហិង្សា​»​ដែល​ក្រោយមក វិធី​អហិង្សា​នេះ​បាន​ក្លាយជា​លំនាំ​សាកល​មួ​​យ​នៃ​ការ​ធ្វើ​«​បាតុកម្ម​បែប​សន្តិវិធី​»​ដែល​ទទួល​បានការ​លើកតម្កើង​ជា​ខ្លាំង ។ មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី ត្រូវ​គេ​ចាប់​ឃុំឃាំង​ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើន​សា ដោយសារ​តែ​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ដែល​មាន​រូប​គាត់​ជា​មេដឹកនាំ ហើយ​ត្រូវ​គេ​លប​ធ្វើឃាត​ក្នុង​ខណៈ​ពេល​គាត់​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​សូត្រ​មន្ត និង​បន្សល់​ទុក​តែ​គោលការណ៍​«​អហិង្សា​»​សម្រាប់​តស៊ូ​នឹង​ភាព​អយុត្តិធម៌​ទុក​ឱ្យ​ពិភពលោក​ប៉ុណ្ណោះ ។

គ្រួសារ​ដែល​កាន់សាសនា​យ៉ាង​តឹង​រ៉ឺ​ង
យោង​តាម​សៀវភៅ​«​បុគ្គល​ខ្លាំង​អ្នក​ធ្វើ​ឱ្យ​រង្គើ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​លោក​»​រៀបរៀង​ដោយ​លោក​គឹ​ម ចាន់​ណា អត្ថាធិប្បាយ​ថា​តាំងពី​ក្មេង គ​ន្ធី ត្រូវ​បាន​អប់រំ​បណ្តុះបណ្តាលឱ្យ​ក្លាយ​ជា​មនុស្ស​ដែល​មាន​វិន័យ និង​ឧទ្ទិស​ខ្លួនឯង​យ៉ាង​តឹង​រ៉ឹ​ង​បំផុត ។ ម្តាយ​របស់​គាត់​ជា​អ្នក​ប្រកាន់​សាសនា​ដ៏​តឹង​រឹ​ុ​ង​ម្នាក់ តែងតែ​អត់​អាហារ​អស់​រយៈពេល យូរ​ៗ ។ ដោយសារ​ខ្លួន​ជា​កូនពៅ​ក្នុង​ចំណោម​បងប្អូន​៤​នាក់ ទើប​គ​ន្ធី​ប្រើ​ជីវិត​ទៅ​តាម​បែប​ក្មេង​ប៉ោឡែ​ដូច​ជា​លួច​លុយ​ទៅ​ទិញ​បារី​ជាដើម តែ​ដោយ​ខ្លាច​ឪពុក​ដែល​ជា​អ្នកនយោបាយ​មានមុខមាត់​ប្រចាំ​តំបន់​ទើប​គេ​ព្រម​សារភាព​ថា​ខ្លួន​ជា​អ្នក​លួច ។ ឪ ពុក​មិន​បាន​ដាក់ទោស​គ​ន្ធី​ទេ តែ​បែរជា​មក​ឱប​សរសើរ​អំពី​ភាព​ក្លាហាន​របស់​កូន​ដែល​ហ៊ាន​និយាយ​ការណ៍​ពិត ។ គ​ន្ធី បាន​កត់ត្រា​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ជីវប្រវត្តិ​ថា​«​ទឹកភ្នែក​គឺ​សម្រាប់​លាង​ជម្រះ​ភាព​កខ្វក់​ឱ្យ​ជ្រះ​ពី​ក្នុង​ចិត្ត ។ ប្រសិនបើ​យើង​បង្កើត​វិន័យ​តាម​រយៈ​ក្តី​ស្រឡាញ់​នោះ​ក៏​ប្រៀប​ដូច​ជា​យើង​បាន​បង្កើត​ភាព​មនុស្សធម៌​នៅ​ក្នុង​ចិត្ត​ដូច្នោះ​ដែរ​» ។

កំលោះ​ខ្លាច​ញញើតញញើម
មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី បាន​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​នារី​ក្រមុំ​ម្នាក់ តាម​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រពៃណី​របស់​ជនជាតិ​ហិនឌូ ក្នុង​អាយុ​១៣​ឆ្នាំ ។ លុះ​អាយុ​១៧​ឆ្នាំ គាត់​លា​ភរិយា និង​គ្រួសារ​ទៅ​សិក្សា​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​ទីក្រុង​ឡុ​ង​ដ៍​ប្រទេស​អង់គ្លេស ។ គ​ន្ធី មាន​អារម្មណ៍​ថា ភាព​អ៊ូអរ​កកកុញ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ដ៏​ធំ​នេះ​ជា​រឿង​គួរ​ឱ្យ​ខ្លាច​ខ្លាំង​ណាស់ ។ ពេល​នោះ​ក្តី​រំពឹង​ខ្ពស់​បំផុត​របស់​គ​ន្ធី គឺ​ខ្លួន​នឹង​ធ្វើ​ជា​បុរស​អង់គ្លេស​ដ៏​រម្យទម​ម្នាក់ ។

គេ​ពាក់មួក​វែង​កាន់​ឈើច្រត់​ក្បាល​ដង​ស្រោបប្រាក់ រៀន​រាំ រៀន​ភាសា​បារាំង និង​រៀន​កូត​វី​យ៉ូ​ឡុ​ង តែ​សមត្ថភាព​ទាំង​អស់នេះ​មិន​អាច​លុប​បំបាត់​ការ​ភ័យ​ខ្លាច និង​ភាព​ស្ទើរ​ភ្លើង​របស់​ខ្លួន​បាន​ទេ ។ សូ​ម្បី​តែ​រៀប​ចប់​បរិញ្ញាប័ត្រ​ច្បាប់​ហើយ​ក៏​ដោយ ក៏​មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី នៅ​តែ​មិន​ទាន់​មាន​ភាព​ជឿជាក់​លើ​ខ្លួនឯង​នៅឡើយ ។ គេ​បាន​វិល​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ដើម្បី​ធ្វើ​ជា​មេធាវី តែ​នៅ​ពេល​ឡើង​តុលាការ គ​ន្ធី បែរជា​មិន​អាច​និយាយ​បកស្រាយ​អ្វី​បាន​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ចៅក្រម ។ ដោយ​ពិបាកចិត្ត​ខ្លាំង​ពេក គ​ន្ធី ក៏​រក​ផ្លូវ​គេច ដោយ​ព្រមទៅ​ធ្វើ​ការងារ​នៅ​ឯ​អា​ហ្វ្រុិក​ខាងត្បូង​វិញ ។

អា​ហ្វ្រុិក​ខាងត្បូង ជួប​បទ​ពិសោធ​ដ៏​សំខាន់
នៅ​អា​ហ្វ្រុិក​ខាងត្បូង​មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី បាន​ជួបនឹង​ហេតុការណ៍​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​រំជួល​ចិត្តជា​ខ្លាំង ។ នៅ​ទីនោះ​គាត់​មិន​បានដឹង​ថា​មានការ​រើសអើង​ចំពោះ​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ដែល​ជា​ជនជាតិ​«​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាណានិគម​នោះ​ទេ​» ។ គាត់​ទិញ​សំបុត្រ​រថភ្លើង​យក​កៅអី​ថ្នាក់​លេខ​១​ទៅ​កាន់​ប្លា​តូ​នី​ញ៉ា (Platonia) ពេល​នោះ​អ្នកដំណើរ​ស្បែក​ស​គ្រាន់តែ​ឃើញ​មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី​ភ្លាម គេ​ក៏​ទៅ​ប្តឹង​ដល់​ភ្នាក់ងារ​ប្រចាំការ​នៅ​ទីនោះ​ឱ្យ​ដេញ​គាត់​ទៅ​អង្គុយ​ថ្នាក់​លេខ​៣​វិញ តែ​គ​ន្ធី មិន​ព្រម ។ គ្រាន់តែ​ទៅ​ដល់​ចំណត​ស្ថានីយ​ទី​១ គ​ន្ធី ក៏​ត្រូវ​គេ​ចាប់​បោះ​ទម្លាក់​ពីលើ​រថភ្លើង ។  ក្តី​អាម៉ាស់​ក្នុង​គ្រានេះ គឺជា​ដើមហេតុ​ដែល​បណ្តាល​ឱ្យ​គ​ន្ធី​ចង់​ធ្វើការ​«​ផ្លាស់​ប្តូរ​» មួ​យ ។ គាត់​អង្គុយ​សញ្ជឹងគិត​ត្រិះ​រិះ​ពិចារណា​នៅ​នឹង​ស្ថានីយ​រថភ្លើង​អស់​ពេញ​មួយ​យប់ រក​វិធី​យ៉ាងណា​ដើម្បី​ទាមទារ​យុត្តិធម៌​មក​វិញ ? ស​ប្តា​ហ៍​បន្ទាប់​មក​គាត់​ក៏​បាន​រៀបចំ​ប្រជុំជន​អន្តោប្រវេសន៍​ឥណ្ឌា​ឡើង ។ គំនិត​របស់​គ​ន្ធី​រីក​ចម្រើន​ហួស​ពី​ការ​ស្មាន ។ គេ​សម្រេចចិត្ត​ថា​នឹង​បន្ត​នៅ​ទី​នេះ និង​តស៊ូ​រំដោះ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​រួម​ទាំង​សិទ្ធិ​របស់​ជនជាតិ​ស្បែក​ខ្មៅ​គ្រប់​រូប ។ នេះ​ជា​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​របស់​វីរបុរស​ដ៏​អស្ចារ្យ មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី ដែល​គេ​ទទួលស្គាល់​ពេញ​ពិភពលោក​នេះឯង ។

វិធី​ប្រឆាំង​បែប​អហិង្សា
នៅ​អា​ហ្វ្រុិ​ក​ខាងត្បូង​សម័យ​នោះ​ជនជាតិ​អាហ្វ្រិក និង​ឥណ្ឌា​តែងតែ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អំណាច​នាយទុន​ស្បែក​ស​ជា​និច្ច ។ មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី ចាប់ផ្តើម​ពង្រីក​សហគមន៍​ពី​បណ្តាជន​ជាតិ និង​សាសនា ផ្សេង​ៗ​បន្ថែម ហើយ​ឱ្យ​ពួក​គេ​រស់នៅ​ជា​មួ​ួ​យ​គ្នា​យ៉ាង​ស្មើភាព ។ ឆ្នាំ​១៩០៦ ច្បាប់​ថ្មី​បានកំណត់​ថា ជនជាតិ​ទាំងអស់​ត្រូវ​ចុះបញ្ជី​អត្រានុកូលដ្ឋាន និង​ត្រូវ​ផ្តិត​មេដៃ​រហូត​ដល់​បញ្ជាឱ្យ​ស្ត្រី​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ដោះ​សម្លៀក​បំពាក់​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អាជ្ញាធរ​ស្បែក​សទៀត​ផង ។​ដោយ​កំហឹង​ពុះពោរ ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ជាង​៣.០០០​នាក់ បាន​មក​រួម​ប្រជុំ​គ្នា​នៅ​ចូ​ហាន​ណេ​ស៊្បើ​ក ដើម្បី​ធ្វើការ​ប្រឆាំង ។ រំពេច​នោះ​ឈ្មួញ​អ៊ិ​ស្លា​ម​ម្នាក់​បាន​ក្រោក​ឡើង​ហើយ ពោល​ថា​«​យើងខ្ញុំ​សុខចិត្ត​ចូល​គុក​ប្រសើរ​ជាង​ចុះ​ញ៉ម​នឹង​ច្បាប់​នេះ​» មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី ក៏​ចាប់ផ្តើម​ដឹង​តាម​សភាវគតិ​របស់​ខ្លួន​ថា នេះ​ពិតជា​មា​គ៌ា​ដ៏​ត្រឹមត្រូវ​ហើយ ។

គេ​ក៏​ក្រោកឈរ​ឡើង​ហើយ​ពោល​ថា​«​យើង​នឹង​សូត្រ​ភាវនា​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ថា ពួក​យើង​សុខចិត្ត​ចូល​គុក ហើយ​យើង​នឹង​រស់នៅ​ទីនោះ​រហូត​ទាល់តែ​គេ​យល់ព្រម​លុប​ច្បាប់​នេះចោល​វិញ​» ។

សម្តី​របស់​គ​ន្ធី​បាន​ដុត​បញ្ឆេះ​ឱ្យ​មានការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​ក្នុង​ទ្រង់ទ្រាយ​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែលពុំ​មាន​អ្នក​ណា​នឹក​ស្មាន​ដល់ ។ ពួក​គេ​យកតម្រាប់​តាម គ​ន្ធី ហើយ​តស៊ូ​អត់ទ្រាំ​ជា​មួយ​នឹង​ការ​វាយដំ​ធ្វើបាប​ពី​ពួក​ប៉ូលិស សុខចិត្ត​ឈឺចាប់​ដោយ​មិន​តបត​អ្វី​ឡើយ ។ គ​ន្ធី​រក​ឃើញ​វិធី​ប្រឆាំង​បែប​អហិង្សា​ចាប់ពី​ពេល​នោះ​ឯង ។

លោក​អា​ញ​ស្តា​ញ​បាន​ពោល​សរសើរ​អំពី​គ​ន្ធី​ថា​«​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​គ្មាន​ផ្លូវ​នឹង​ជឿ​ថា​មាន​មនុស្ស​ពិត​បែប​នេះ​នៅ​លើ​លោក​យើង​ទេ​» ។

កម្លាំង​របស់​ចលនា​មហាជន
នៅ​ឆ្នាំ​១៩១៣ ឧត្តមសេនីយ៍​យ៉ា​ស្មាស់ មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​អង់គ្លេស​នៅ​អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង បាន​ចេញ​ច្បាប់​ថ្មី​មួយទៀត​ថា ការ​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ទៅ​តាម​បែប​ជនជាតិ​ហិណ្ឌូ និង​អ៊ិ​ស្លា​ម ត្រូវ​ចាត់ទុកជា​មោឃៈ ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​គ​ន្ធី ឈាន​ទៅ​រក​ចលនា​ប្រឆាំង​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​កាន់តែ​ធំ​ឡើង​។ តាម​ប្រពៃណី​របស់​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា ស្ត្រី​ត្រូវ​នៅ​តែ​ក្នុងផ្ទះ តែ​គ​ន្ធី បាន​រិះគន់​ប្រពៃណី​នេះ​ថា​វា​ជា​រូបភាព​នៃ​ការ​គាបសង្កត់​មួយ​ទៅ​លើ​នារី ហើយ​គាត់​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​ស្ត្រី​ត្រូវ​រួមចំណែក​ទទួលខុសត្រូវ​ក្នុង​សង្គម​ដែរ ។ ការ​ប្រាស្រ័យ​លើក​នោះ បាន​ជួយ​រំដោះ​ឱ្យ​ស្ត្រី​រាប់​លាន​នាក់​ទទួល​បាន​សេរីភាព និង​ក្លា​យមក​ជា​កម្លាំង​ថ្មី​បន្ថែម​ពីលើ​ក្រុម​ចាស់​របស់​ខ្លួន ។

ច្បាប់​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ថ្មី​នេះ បង្ក​ឱ្យ​មាន​ចលនា​បាតុកម្ម​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស ។ កម្មករ​ជាង​៥០.០០០​នាក់ នាំ​គ្នា​ឈប់​ធ្វើការ ធ្វើ​ឱ្យ​ឧត្តមសេនីយ៍​យ៉ា​ស្មាស់ មានការ​អល់អែក​ក្នុង​ចិត្ត ហើយ​ក៏​សុខចិត្ត​លុប​ច្បាប់​នោះ​ចោល​វិញ​ទៅ ។ មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី បាន​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ថា កម្លាំង​មហាជន​អាច​យកឈ្នះ​លើ​អំពើ​ជិះជាន់​បាន ។

តស៊ូ​នឹង​អំណាច​របស់​អង់គ្លេស​៖ ផលិត​អំបិល​ផ្គើន​ច្បាប់​ជិះជាន់
ពេល​មាន​អាយុ​បាន​៤៥​ឆ្នាំ មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី បាន​វិល​ត្រឡប់​មក​កាន់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​វិញ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​អង់គ្លេស ។ អស់​រយៈពេល​ជាង​២​សតវត្ស​កន្លង​មក ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ជាង​៣០០​លាន​នាក់ ត្រូវ​ឱនក្បាល​នៅ​ពីក្រោម​ជនជាតិ​អង់គ្លេស ដែល​មាន​ចំនួន​ត្រឹមតែ​មួ​ួ​យ​សែន​នាក់​ឱ្យ​បឺត​ជញ្ជក់​យក​ធនធាន​របស់​ឥណ្ឌា​រហូត​ដល់​ធ្លាក់ខ្លួន​ក្រីក្រ​រហេមរហាម​ជាទី​បំផុត ។

គ​ន្ធី បាន​បញ្ចុះបញ្ចូល​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ឱ្យ​ក្រោក​ប្រឆាំង​នឹង​អង់គ្លេស ប្រឆាំង​នឹង​ច្បាប់​បញ្ញត្តិ​ថ្មី​ដោយ​ប្រមូលផ្តុំ​ចលនា​មហាជន​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស ។ ប្រជាជន​ឥណ្ឌា​ជាង​២​ម៉ឺន​នាក់​បាន​ជួបជុំ​គ្នា​នៅ​ក្នុងភូមិ​មួយ​នៃ​ទីក្រុង​អាំ​ម្រិ​សា ។ ឧត្តមសេនីយ៍​របស់​អង់គ្លេស បាន​បញ្ជូន​កងទ័ព​ទៅ​បាញ់​បង្ក្រាប​ក្រុម​អ្នក​ជំនុំ​នោះ ក្នុង​រយៈពេល​តែ​១០​នាទី​ប៉ុណ្ណោះ មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​រហូត​ដល់​៣៧៩​នាក់ ហើយ​រង​របួស​ជាង​៥០០០​នាក់ ។ តែ​ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ គ​ន្ធី​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ការ​ចងកំហឹង​ពី​ហេតុការណ៍​បាញ់ប្រហារ​លើ​ហ្វូង​មនុស្ស​នេះ​ឱ្យ​ក្លា​យមក​ជា​ចំណង​សាមគ្គី​កាន់តែ​រឹង​មាំ​នៃ​ជនជាតិ​ហិណ្ឌូ ។

ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣០ ដើម្បី​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ប្រមូល​ពន្ធ​ដ៏​មិន​យុត្តិធម៌ ដែល​រក្សា​សិទ្ធិ​ផ្តាច់មុខ​លើ​ពាណិជ្ជកម្ម​អំបិល ដោយ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​តែ​ជនជាតិ​បរទេស​ធ្វើ​ប៉ុណ្ណោះ​នោះ គ​ន្ធី​បាន​នាំ​សាវ័ក​របស់​ខ្លួន​ប្រមាណ​៨០​នាក់ ធ្វើ​ដំណើរ​ថ្មើរជើង​ចម្ងាយ​២៤០​ម៉ៃ​ល៍​ទៅ​កាន់​សមុទ្រ​អា​រ៉ាប់ ដើម្បី​ផលិត​អំបិល​នៅ​ទីនោះ ។ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ថ្មើរជើង​នៅ​លើក​នេះ ធ្វើ​ឱ្យ​ពិភព​លោក​មានការ​ចាប់អារម្មណ៍​ជា​ខ្លាំង ។ គាត់​បាន​ដើរ​ឆ្លងកាត់​ភូមិ​ស្រុក​រាប់​ពាន់​កន្លែង ធើ្វ​ឱ្យ​ក្រុម​បាតុករ​របស់​គាត់​មាន​សមាជិក​កាន់តែ​ច្រើន ។ ពេល​ទៅ​ដល់​គោលដៅ​ហើយ ពួក​គេ​ៗ​ក៏​ចាប់ផ្តើម​ផលិត​អំបិល និង​យក​មក​លក់ដូរ​ជា​សាធារណៈ​ដោយ​មិន​ខ្វល់​ពី​ការ​ហាមឃាត់​របស់​ច្បាប់​អ្វី​ឡើយ ។ អំពើ​នេះ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ការ​ប្រយុទ្ធ​តស៊ូ​ដោយ​សន្តិវិធី​ម្យ៉ាង​របស់​គ​ន្ធី ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្ងើចសរសើរ​យ៉ាង​ខ្លាំង​បំផុត ។

ឥស្សរភាព​លាយឡំ​នឹង​ការ​ឈឺចាប់
ជាង​១០​ឆ្នាំ​កន្លង​មក អង់គ្លេស​ចាប់ផ្តើម​ទន់​ដៃ ហើយ​ទទួលស្គាល់​ថា ខ្លួន​មិន​អាច​គ្រប់គ្រង​ឥណ្ឌា​តទៅ​មុខ​ទៀត​បាន​ទេ ប៉ុន្តែ​អនាគត​របស់​ជាតិ​បាន​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ទំនាស់​រវាង​គ្នា​ឯង​នៅ​ពីមុខ​ទៅ​វិញ ។ ក្រុម​អ្នក​កាន់សាសនា​ហិណ្ឌូ និង​អ៊ិ​ស្លា​ម ដែល​ជា​គូប្រឆាំង​នឹង​គ្នា​អស់​រយៈ​ដ៏​យូរលង់​មក​ហើយ​នោះ ពេល​អស់​សត្រូវ​ពី​ក្រៅ គេ​ក៏​ងាក​មក​រក​«​ខាំ​គ្នា​ឯង​»​យ៉ាង​ចំ​មុខតែ​ម្តង ។ ក្រុម​ជនជាតិ​អ៊ិ​ស្លា​ម​ភាគតិច បាន​ទាមទារ​បំបែក​ខ្លួន​(​ក្លាយជា​ប្រទេស​ប៉ា​គី​ស្ថាន​បច្ចុប្បន្ន​) ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​ឧទ្ទិស​ពេញ​មួយ​ជីវិត​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ប្រជាជន គ​ន្ធី​បែរជា​ទទួល​រង​នូវ​ការ​ឈឺចាប់​ដោយ​ឃើញ​មាតុភូមិ​របស់​ខ្លួន​ត្រូវ​បែងចែក​ជា​ពីរ ។

ថ្ងៃ​ទី​១៤ សីហា ឆ្នាំ​១៩៤៧ នៅ​ពេល​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ប្រារព្ធ​ពិធី​ឆ្លងបុណ្យ​ឯករាជ្យ មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី ដែល​សម្លឹង​មើលឃើញ​ការ​បែកបាក់​រវាង​ជនជាតិ​ហិណ្ឌូ និង​អ៊ិ​ស្លា​ម បាន​សួរ​ទៅ​មិត្តសម្លាញ់​របស់​ខ្លួន​ថា​«​ហេតុ​អ្វី​បានជា​ពួក​គេ​ចេះ​តែ​នាំ​គ្នា​សប្បាយ​ទៅ​រួច បើ​ខ្ញុំ​មើលទៅ​ឃើញ​តែ​ឈាម​ហូរ​ដាប​ផែនដី​នោះ ?

ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់​ៗ របស់​មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី
កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២ ខែតុលា ឆ្នាំ​១៨៦៩ ។
រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​នៅ​ពេល​មាន​អាយុ​១៣​ឆ្នាំ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៨២ ។
ចូល​រៀន​ច្បាប់​នៅ​ទីក្រុង​ឡុ​ង​ដ៍​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៨៦ ។
ឆ្នាំ​១៨៩៣ ចាប់ផ្តើម​មានគំនិត​ចង់​រំដោះ​អាហ្វ្រិក និង​ឥណ្ឌា ឱ្យ​ផុត​ពី​អាណានិគម​របស់​អង់គ្លេស ។
ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ថា​នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយ​ចាប់ពី​ឆ្នាំ​១៩០៦ រហូត​ទៅ ។
ឆ្នាំ​១៩១៥ ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​វិញ ។
ឆ្នាំ​១៩១៩ បំផុសស្មារតី​ប្រជាជន​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​ឱ្យ​ក្រោកឈរ​ប្រឆាំង​នឹង​ច្បាប់​ដែល​មិន​យុត្តិធម៌ ។
ឆ្នាំ​១៩៣០ ប្រឆាំង​នឹង​ការ​យកពន្ធ​មិន​យុត្តិធម៌ ដោយ​ផលិត​អំបិល​បំពាន​ច្បាប់ ដើម្បី​តស៊ូ​នឹង​អំណាច​អង់គ្លេស ។ នៅ​ពេល​នោះ គាត់​មាន​អាយុ​៦២​ឆ្នាំ ហើយ ។
ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែមករា ឆ្នាំ​១៩៤៨ ត្រូវ​គេ​លប​ធ្វើឃាត ក្នុង​ខណៈ​ពេល​កំពុង​ដើរ​កណ្តាល​ហ្វូង​មហាជន ក្នុង​ទីក្រុង​ញូ​វ​ដេ​លី ដើម្បី​ទៅ​សូត្រ​មន្ត​ពេល​ល្ងាច​ក្នុង​អាយុ​៧៩​ឆ្នាំ ។

ការ​តស៊ូ​ដើម្បី​សេរីភាព​របស់​ឥណ្ឌា
ទស្សនាវដ្តី​«​ឥណ្ឌា​សង្ខេប​»​អត្ថាធិប្បាយ​ថា​សេចក្តី​ទុក្ខសោក​របស់​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា បាន​ចេះ​តែ​កើនឡើង​ឥត​ឈប់​ឈរ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​១៧៥៧​មក អស់​រយៈពេល​មួយ​សតវត្សរ៍​ពេញ ក្រោម​នឹក​ត្រួតត្រា​ដ៏​ធ្ងន់​ពាប់​របស់​អង់គ្លេស​ដែល​ដាក់​មក​លើ​ឥណ្ឌា រហូត​ដល់​មានការ​បះបោរ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៨៥៧ ។ ការណ៍​នោះ​នាំ​ឱ្យ​មានការ​រំជើបរំជួល​រើបម្រះ​ជា​បន្តបន្ទាប់ ដោយ​មានការ​ចូលរួម​ពី​ពួក​ក្សត្រ ទ្រង់ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ អភិជន ព្រមទាំង​ពួក​កសិករ​ផង និង​ដោយ​មានការ​ដឹកនាំ របស់​វីរជន​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា ក្សត្រ​ជាតិ​ឥណ្ឌា​មួយ​ព្រះ​អង្គ​មាន​ថា​«​បា​ហា​ឌួ​រ​សា​» ដែល​បាន​ប្រមូលគ្នា​ក្រោកឈរ​ប្រឆាំង​អាណានិគម​អង់គ្លេស ។ តែ​នៅ​ក្រោយមក​ចលនា​នោះ​ត្រូវ​បាន​បង្ក្រាប​យ៉ាង​ឃោរឃៅ ហើយ​មេដឹកនាំ​ការ​បះបោរ​នោះ​ត្រូវ​គេ​ចាប់ខ្លួន ហើយ​និរទេស​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ភូមា និង​បាន​សុគត​នៅ​ទីនោះ​ទៅ ។

ការ​បះបោរ​នោះ​ត្រូវ​បរាជ័យ​ពិតមែន តែ​ការណ៍​នោះ​នាំ​ឱ្យ​មាន​លេច​ចេញ​ឈ្មោះ​វីរបុរស វីរនារី​មួយ​ចំនួន ហើយ​បង្កើត និង​បង្កើន​នូវ​ស្មារតី​សាមគ្គី​ជាតិ​រវាង​ពួក​ហិណ្ឌូ និង​អ៊ិ​ស្លា​ម​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​កាន់តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ថែម​ទៀត ។

ចក្រពត្តិ​អង់គ្លេស​បាន​សាបព្រោះ​ពូជ​មហន្តរាយ​សម្រាប់​ខ្លួនឯង
ពួក​អាណានិគម​អង់គ្លេស​បាន​សាង​បណ្តាញ​ផ្លូវ​រថភ្លើង​កាត់​ពាសពេញ​ទឹកដី​ឥណ្ឌា ដើម្បី​ដឹក​ជញ្ជូន​ភោគផល​វត្ថុធាតុដើម​ទៅ​កាន់​កំពង់​ផែ​សមុទ្រ​សម្រាប់​នាំ​ចេញ​ទៅ​ប្រទេស​របស់​គេ ។ បណ្តាញ​ផ្លូវ​នេះ​បាន​ជួយ​បំផុសគំនិត និង​សម្រួល​ឱ្យ​ប្រជាជន​ក្នុង​ឧបទ្វីប​ឥណ្ឌា ដែល​មាន​ស្មារតី​ឯកភាព​គ្នា​ក្រោកឈរ​ប្រឆាំង​នោះ ធ្វើការ​ទាក់ទង​ប្រមូលគ្នា​បាន​ងាយស្រួល ។ ម្យ៉ាងទៀត​ពួក​អាណានិគម​ជា​ជនបរទេស ដែល​មាន​គ្នា​មួយ​ក្តាប់​តូច​នោះ​មិន​អាច​គ្រប់គ្រង ចាត់ចែង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ដ៏​ធំ​ទូលាយ​នេះ​បាន​ទេ ដូច្នោះ​ហើយ​គេ​ក៏​ជ្រើសរើស​យក​វរជន​ដែល​ជា​ពួក​បញ្ញវន្ត​ក្នុងស្រុក ដើម្បី​ជួយ​ធ្វើ​ការងារ​ឱ្យ​ដល់​ពួក​គេ ។ ហើយ​គេ​ក៏​បាន​បង្កើត​បណ្តាញ​ក្រុម​បញ្ញវន្ត អ្នកចេះ​ដឹង ដែល​មាន​ឋានៈ និង​តម្លៃ​សង្គម​​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ មាន​សេរីភាព​បុគ្គល និង​សមភាព​តាម​ផ្លូវច្បាប់ ដែល​មិន​ស៊ីគ្នា​ជាមួយ​គោលការណ៍​ចក្រពត្តិនិយម ហើយ​ការណ៍​នោះ​នាំ​បង្កើត​បាន​ទៅ​ជា​ចលនា​ស្វែងរក​សេរីភាព​ពេញលេញ​ក្នុង​ចំណោម​វីរជន​បញ្ញវន្ត​ឥណ្ឌា​ទាំងឡាយ មាន​ដូច​ជា​ទ្រង់​វ៉ា​ចា​រ៉ា​ម​មូ​ហន រ៉​យ និង​បេង​គិ​ម​ច​ន្ត្រា ជាដើម ។ ដោយ​មាន​មេរៀន​បរាជ័យ​នៃ​ការ​ក្រោក​បះបោរ​ឆ្នាំ​១៨៥៧ មេដឹកនាំ​ចលនា​ដើម្បី​សេរីភាព​នេះ បាន​សម្រេច​យក​គោល​គំនិត​រួបរួម​ឯកភាព​ជាតិ​មួយ ដោយ​បង្កើត​បានជា​ចលនា​១​ឈ្មោះ​ថា ចលនា​សមាជជាតិ​ឥណ្ឌា នៅ​ឆ្នាំ​១៨៨៥ សម្រាប់​តស៊ូ​បណ្តេញ​ពួក​សត្រូវ​រួម​គឺ​ពួក​អាណានិគម​បរទេស​ជិះជាន់ ។ នៅ​គ្រា​ដែល​សតវត្សរ៍​នោះ​ចប់​ទៅ​ចូល​សតវត្សរ៍​ថ្មី ក៏​មាន​ចលនា​ដើម្បី​សេរីភាព​មួយទៀត​បានក​កើតឡើង​ដែល​មានឈ្មោះ​ថា ចលនា​ស្វ័​យ​ប្រទេស (Swadeshi) ដែល​ជា​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​ការ​បង្ខំ​ឱ្យ​ឥណ្ឌា​ប្រើ​តែ​ផលិតផល​នាំ​ចូល​ពី​អង់គ្លេស ។

ប៉ុន្តែ​ការ​ប្រមូលផ្តុំ​មហាជន​ដ៏​ច្រើន​សម្បើម​ដែល​នាំ​ឱ្យ​បង្កើត​បាន​ទៅ​ជា​កម្លាំង​អបរាជ័យ​មួយ​នោះ អាច​កើតឡើង​បាន​ដោយ​មេ​ចលនា​មួយ​រូប​ដែល​ប៉ិ​ន​ប្រសប់​ខាង​វោហារ​សាស្ត្រ និង​មាន​ឥទ្ធិពល​ដ៏​អស្ចារ្យ​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​២០ ។

លោក មោហ​ន​ដាស កា​រាម​ចន្ទ គ​ន្ធី
លោក​មោហ​ន​ដាស កា​រាម​ចន្ទ​គ​ន្ធី​គឺជា​អ្នក​ច្បាប់​១​រូប​ដែល​បាន​សិក្សា​នៅ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​។ លោក​ជា​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​មាន​ដើម​កំណើត​មក​ពី​អាហ្វ្រិក​ខាងត្បូង ។ លោក​បាន​ចូលរួម និង​ដឹកនាំ​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា ក្នុង​ចលនានយោបាយ​តស៊ូ​ប្រឆាំង​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​ដ៏​ឃោរឃៅ​របស់​ពួក​អាណានិគម​អង់គ្លេស ។ ក្នុង​អំឡុង​ការ​តស៊ូ​នោះ​លោក​បាន​បង្កើត​របៀប​ថ្មី​មួយ ក្នុង​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​តាម​វិធី​អហិង្សា​ដែល​ចលនា​នេះ ត្រូវ​គេ​ឱ្យឈ្មោះ​ថា​«​សត្យា​គ្រហៈ​»(satyagraha)​។​លោក គ​ន្ធី បាន​ដើរ​តាម​ទ្រឹស្តី​ព្រះពុទ្ធ​សមណគោតម តាម​គន្លង​ផ្លូវ​អធិរាជ​ឥណ្ឌា គឺ​ព្រះបាទ​ធ​ម្មា​សោក និង​ព្រះ​មហា​វី​រៈ​សន្តិ​បុគ្គល​របស់​សាសនា​អចេលកៈ (​សាសនា​ជេន​) ហើយ​ក្រោយមក លោក​ត្រូវ​បាន​ប្រសិទ្ធ​នាម​ថា​មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី​(​មហា​ត្មៈ អ្នកមាន​ចិត្ត​ដ៏​មហិមា​) ។ តាម​ពិត លោក​ជា​បរិស័ទ​ហិណ្ឌូ តែ​លោក​ក៏​ប្រកាន់​គោរព​ទស្សនៈ និង​សីលធម៌​នៃ​សាសនា​ដទៃ​ទៀត​ទាំងអស់ ប្រកាន់​យក​ផ្លូវ​អហិង្សា ការ​អត់ឱន និង​ជ្រើសរើស​យក​ជីវភាព​រស់នៅ​បែប​សាមញ្ញ តាម​បែប​ប្រពៃណី​បុរាណ​របស់​ឥណ្ឌា ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​ទទួល​បាន​ប្រជាប្រិយភាព​យ៉ាង​ខ្លាំង និង​ទូលំ​ទូលាយ និង​នាំ​ឱ្យ​លោក​ក្លាយទៅជា​មេដឹកនាំ​ដែល​គេ​កោត​គោរព​បំផុត​របស់​ចលនា សមាជ​(​ខុន​ក្រេស​)​ដូចដែល​លោក​បណ្ឌិត​ចា​វ៉ា​ហារ​ឡា​ល នេ​រុ (​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​១​របស់​ឥណ្ឌា​)​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា «​មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី​មាន​ឥទ្ធិពល ជួយ​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​(​ចលនា​របស់​យើង​)​អាច​ពង្រីក​ខ្លួន​បាន​យ៉ាង​ធំ និង​មានការ​ជឿជាក់​ពី​មហាជន ព្រមទាំង​ជួយ​ជា​កម្លាំង​យ៉ាង​សំខាន់​ដល់​ចលនា​តស៊ូ ដើម្បី​សេរីភាព​» ។ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​លោក​មហា​ត្មៈ​គ​ន្ធី ចលនា​ខុន​ក្រេស​បាន​ប្រមូលផ្តុំ​មហាជន ធំ​ៗ​ជា​បន្តបន្ទាប់ មាន​ចលនា​មិន​សហការ និង​ចលនា​មិន​ស្តាប់បង្គាប់ មិន​ធ្វើ​តាម​ពួក​អាណានិគម​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៣០ ហើយ​ដែល​ការ​តវ៉ា​ចុង​ក្រោយ​នេះ​កកើត និង​ពុះ​ក​ញ្រេ្ជ​ោ​ល​ឡើង​តម​ក​ពី​ចលនា​ប្រឆាំង​ដ៏​ធំ​មួយ​ហៅ​ថា​បាតុកម្ម​អំបិល​ដឹកនាំ​ដោយ​លោក​មហា​ត្មៈ គ​ន្ធី គឺជា​ការ​ដើរ​ក្បួន​បាតុកម្ម​លើ​ផ្លូវ​ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ជាង​២០០​គីឡូម៉ែត្រ ពី​អាស្រម​របស់​លោក​នៅ​សា​បារ​ម៉ា​ទី ទៅ​ដល់​ដាន​ឌី ឆ្នេរសមុទ្រ​ភាគ​ខាងលិច (​នៃ​រដ្ឋ​គូ​ចា​រ៉ាត​របស់​ឥណ្ឌា​)​ដែល​ជា​ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​ពួក​អាណានិគម​អង់គ្លេស (​ដែល​ហាម​មិន​ឱ្យ​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ម្ចាស់​ស្រុក​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​លើ​ធនធាន​អំបិល​របស់​ប្រទេស​ខ្លួនឯង​) ។ ហើយ​នោះ​ជា​ចលនា​តវ៉ា​ជា​និមិត្តរូប​មួយ ដើម្បី​ប្រឆាំង​ច្បាប់​របស់​ពួក​អាណានិគម​អង់គ្លេស ដែល​បង្ហាញ​ជា​សញ្ញា​ថា ពី​ពេល​នេះ​តទៅ​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​នឹង​លែង​សហការ​លែង​ធ្វើ​តាម​បញ្ជា​ពួក​អាណានិគម​ទៀត​ហើយ ។

ទាំង​អស់នេះ គឺជា​ចលនា​កើត​ចេញពី​ប្រជាជន​គ្រប់​ស្រទាប់វណ្ណៈ​ទាំងអស់ និង​មានការ​ចូលរួម​ពី​មហាជន គ្រប់​ផ្នែក គ្រប់​តំបន់​ទាំងអស់​នៃ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ជាមួយនឹង​ទឹកចិត្ត​ដ៏​មុត​មុត​ខ្លាំងក្លា ។

ហើយ​ពេល​នោះ​ពួក​ស្ត្រី​ទាំងឡាយ​ក៏​បាន​ដើរតួ​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ចលនា​នោះ​ផង​ដែរ ដូច​ជា​លោកស្រី​សារូ​ជិ​នី ណាយ​ឌូ អរុណា សា​ហ្វ អា​លី ជាដើម ហើយ​ចលនា​នោះ​បាន​លើកទឹកចិត្ត​មនុស្ស​រាប់​លាន​នាក់​ឱ្យ​ចូលរួម និង​ក្រោកឈរ​តវ៉ា​តាម​ដង​វិ​ថី​ដើម្បី​ទាមទារ​សេរីភាព​និង​សមភាព​។ នៅ​ខែសីហា ឆ្នាំ​១៩៤២ មាន​ចលនា​មួយ​ហៅ​ថា​«​បណ្តេញ​អាណានិគម​ពី​ឥណ្ឌា​»​ដឹកនាំ​ដោយ​មហា​ត្មៈ គ​ន្ធី បាន​កើតឡើង​ទៀត ។ នៅ​រាត្រី​មួយ​នោះ​ពេល​ឃើញ​ពួក​ទាហាន​អង់គ្លេស​បង្ក្រាប​យ៉ាង​ឃោរឃៅ​មក​លើ​ហ្វូង​មហាជន​អ្នក​តវ៉ា ពេល​នោះ​មហា​ត្មៈ គ​ន្ធី បាន​ប្រកាស​ថា «​យើង​ទាមទារ​សេរីភាព​ជូន​ប្រទេស​ឥណ្ឌា យើង​សុខចិត្ត​ស្លាប់​ដោយ​មិន​ព្រម​រស់នៅ​ក្រោម​ទាសភាព​ដូច្នេះ​ទេ​» ។​វា​កាន់តែ ច្បាស់​ឡើង​ៗ​ថា អាណាចក្រ​អង់គ្លេស​អាច​រក្សាខ្លួន​នៅ​ទី​នេះ​បាន​ដោយ​ត្រូវ​ចំណាយ​យ៉ាង​ធំ​សម្បើម ។ នៅ​ពេល​សង្គ្រាមលោក​លើក​ទី​២​បាន​បញ្ចប់​ទៅ មានការ​ផ្តើមគំនិត​លើ​ផ្នែក​ផ្លូវច្បាប់ ដើម្បី​ប្រកាស​ផ្តល់​នូវ​អធិបតេយ្យភាព​ឱ្យ​ដល់​រដ្ឋ​ឥណ្ឌា ។ ហើយ​នោះ ប្រហែលជា​លើក​ទី​១ ហើយ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ដែល​ប្រទេស​ចក្រពត្តិ​មួយ​ដ៏​មាន​អំណាច​លើ​ផែនដី​នេះ​បាន​ត្រូវ​ប្រឈម និង​ចុះចាញ់​កម្លាំង​ទឹកចិត្ត កម្លាំង​សីលធម៌ ឧត្តមគតិ និង​សេចក្តី​ក្លាហាន​របស់​ជាតិ​មួយ​ដែល​ប្រឆាំង​ដោយ​ដៃទទេ គ្មាន​ប្រដាប់​អាវុធ ។

ឥណ្ឌា​បាន​ទទួល​ឯករាជ្យ
នៅ​ទីបំផុត ឥណ្ឌា​ក៏​បាន​ទទួល​ឯករាជ្យ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ​១៩៤៧ ។ ជាមួយនឹង​ទឹកចិត្ត និង​មនោសញ្ចេតនា​រីករាយ បណ្ឌិត ចា​វ៉ា​ហារ​ឡា​ល នេ​រុ នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដំបូង​របស់​ឥណ្ឌា​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​«​យូរ​ឆ្នាំ​ណាស់​មក​ហើយ យើង​បាន​តស៊ូ​ដើម្បី​ជោគវាសនា​របស់​យើង ពេល​នេះ​ជា​ពេលវេលា​ដែល​យើង​ត្រូវ​កែខៃ និង​អនុវត្ត​ការ​តាំងចិត្ត​របស់​យើង ឥឡូវនេះ​ជា​ពេល​ពាក់កណ្តាល​អធ្រាត្រ ខណៈ​ដែល​លោក​ទាំងមូល​កំពុង​និទ្រា​លង់លក់ យើង​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​ភ្ញាក់​ដឹងខ្លួន ហើយ​ទាមទារ​ដើម្បី​ការ​រស់រាន​មានជីវិត និង​សេរីភាព ។ ខណៈនោះ​មក​ដល់​ហើយ​ដែល​ការ​មក​ដល់​នេះ​ជា​ការ​លំបាក និង​កម្រ​ណាស់​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ យើង​បាន​ឈាន​ជើង​ចូល​ដល់​សករាជ​ថ្មី​ឆ្លង​ផុត​ពី​សករាជ​ចាស់​ដែល​ឃើញ​តែ​ការ​ជិះជាន់​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ នៅ​ពេល​នេះ​ព្រលឹង​ជាតិ​ទាំងមូល​មាន​សំឡេង​ឡើង​វិញ ថ្ងៃនេះ​យើង​បញ្ចប់​សម័យកាល​ដ៏​អភ័ព្វ ហើយ​ឥណ្ឌា​រក​ឃើញ​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន​ឡើង​វិញ​ហើយ​» ។

វឌ្ឍនភាព និង​ជោគជ័យ​ដែល​ប្រសូត​ចេញពី​ចលនា​តស៊ូ​ដើម្បី​សេរីភាព​របស់​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា​គឺជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ដ៏​សំខាន់​បំផុត​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មនុស្សជាតិ​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​២០ ។ តែ​ផលវិបាក​របស់​វា​បាន​នៅ​អូស​បន្លា​យមក​ដល់​ពេល​ខាងក្រោយ​ទៀត ដែល​តម្រូវ​ឱ្យ​មានការ​កែខៃ​ដោះស្រាយ​ដោយ​ឥណ្ឌា​ត្រូវ​រៀបចំ​នូវ​អំណាច​នយោបាយ សង្គម និង​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​របស់​ខ្លួន​ឡើង​វិញ ។ ចំណែកឯ​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​អន្តរជាតិ ចំពោះ​ពួក​ចក្រពត្តិនិយម​អង់គ្លេស​វិញ នោះ​គឺជា​ស្នូរ​ជួង​មរណៈ​សម្រាប់​ពួក​គេ​ចំពោះ​ការ​បរាជ័យ​ដ៏​ធ្ងន់​មួយ​នេះ ដែល​ការណ៍​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មានការ​ប្រែប្រួល​មុខមាត់​ខាង​នយោបាយ​ពិភពលោក​ទាំងមូល​ថែម​ទៀត​ផង ៕

ប្រភព៖ កោះសន្តិភាព 

គេហទំព័រ ចំណេះដឹងគ្រប់ទីកន្លែង ស្វែងរកចំណេះដឹងថ្មីៗ គ្រប់ទីកន្លែងជាភាសាខ្មែរ ចែកជូនដល់ប្រិយមិត្តអ្នកអាន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ បង្កើនចំណេះដឹង និងបង្កើនសមត្ថភាពរបស់អ្នកបន្ថែមទៀត។ សូមជួយ Like & Share ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សង្គម។

ឆ្លើយ​តប​

Please enter your comment!
Please enter your name here